ΦΡΑΝΤΣ ΛΕΧΑΡ «Η ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΜΕΙΔΙΑΜΑΤΟΣ», 1993

Η δημιουργία της Ε.Λ.Σ. βασίστηκε στο Ελληνικό Μελόδραμα, του οποίου αποτελεί συνέχεια. Ιδρύθηκε από τους Ναπολέοντα Λαμπελέτ, Διονύσιο Λαυράγκα και μια ομάδα εμπνευσμένων μουσικών. Το 1888 παρουσιάστηκε η πρώτη ελληνική όπερα στο παλιό θέατρο "Μπούκουρα", "Ο υποψήφιος βουλευτής" του Σπύρου Ξύνδα. Από το 1888-1890 το Ελληνικό Μελόδραμα περιόδευσε στις εστίες του απόδημου Ελληνισμού της Αιγύπτου, Ρωσίας, Τουρκίας και Ρουμανίας, παρουσιάζοντας τα έργα :
"Υποψήφιος βουλευτής" του Σπύρου Ξύνδα,
"Απαγωγή από το Σεράι" του Μότσαρτ,
"Μάρκος Μπότσαρης" του Παύλου Καρρέρ,
"Φαβορίτα" και "Λουκία ντι Λαμερμούρ" του Ντονιτσέτι και
"Υπνοβάτιδα" του Μπελίνι.

Το 1924, το Ελληνικό Μελόδραμα περιόδευσε στην Αμερική, με πολύ μεγάλη επιτυχία και υψηλές εισπράξεις. Εκείνη την εποχή, στην Νέα Υόρκη έκαναν λαμπρή καριέρα 'Ελληνες λυρικοί τραγουδιστές.

Το Ελληνικό Μελόδραμα, παρά τα τεράστια οικονομικά και άλλα προβλήματα που αντιμετώπιζε, επέζησε περισσότερο από 40 χρόνια, προσφέροντας πολύτιμες υπηρεσίες στην πολιτιστική ζωή του τόπου και τις εστίες του απόδημου Ελληνισμού, ως τη στιγμή που το κράτος αποφάσισε να περιβάλει με κύρος την προσπάθεια για την προώθηση της μελοδραματικής τέχνης στην Ελλάδα. Το 1939 ιδρύθηκε η Ε.Λ.Σ., με διευθυντή τον Κωστή Μπαστιά, έναν δυναμικό άνδρα, που παρέμεινε στη θέση αυτή για περισσότερα από 25 χρόνια, βοηθώντας, πραγματικά, το λυρικό θέατρο στη χώρα.

ΛΟΥΝΤΒΙΧ - ΑΛΟΪΣΙΟΥΣ ΜΙΝΚΟΥΣ, «Ο ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ», 1995

Η πρώτη παράσταση της Ε.Λ.Σ. ήταν με την οπερέτα του Στράους "Νυχτερίδα" στις 5 Μαρτίου του 1940. Ακολούθησαν πολλές ακόμα, ενώ η "Μπατερφλάι" του Πουτσίνι έκανε πρεμιέρα δύο ημέρες πριν από την κήρυξη του Πολέμου από τους Ιταλούς, παρουσία πολλών πρεσβευτών- ανάμεσά τους και ο πρεσβευτής της Ιταλίας- αλλά και του γιού του Πουτσίνι.

Από το Ελληνικό Μελόδραμα και την Ε.Λ.Σ. πέρασαν όλα τα μεγάλα ονόματα του λυρικού τραγουδιού, που διέπρεψαν και στο εξωτερικό. 'Ηταν ο Γιάννης Αγγελόπουλος, τον οποίο ο ιταλικός τύπος είχε χαρακτηρίσει σαν "τον πρώτο Ριγγολέτο του κόσμου", η Ζωή Βλαχοπούλου, γνωστή και σαν "Μπατερφλάι του πολέμου", επειδή εκείνη τραγουδούσε το ρόλο όταν κηρύχθηκε ο πόλεμος, αλλά και οι Οδ. Λάππας, ο Τίτος Ξηρέλλης, Γ. Κοκολιός, Ν. Μοσχονάς, Μαργ. Πέρρα, Ν. Επιτροπάκης, Κ. Εγκολφόπουλος, Ελ. Σουλιώτη, Ελ. Βλαχοπούλου, Ευαγ. Μαγκλιβέρας, Αντ. Δελένδας, καθώς και οι νεώτεροι Κώστας Πασχάλης, Νίκος Ζαχαρίου, Τατιάνα Τρογιάνος, Αντιγόνη Σγούρδα, Βασ. Γιαννουλάκος, Δημ. Καβράκος, Κική Μορφονιού, Λούης Μανίκας, Γιώργος Παππάς, Τζον Μοδινός, Ζανέτ Πηλού, Δάφνη Ευαγγελάτου και πολλοί άλλοι.

ΦΡΑΝΤΣΕΣΚΟ ΤΣΙΛΕΑ, «ΑΝΤΡΙΑΝΑ ΛΕΚΟΥΒΡΕΡ», 1992

Η σημαντικότερη μορφή, βέβαια είναι εκείνη της Μαρίας Κάλλας. Υπέγραψε το πρώτο της επαγγελματικό συμβόλαιο με την Ε.Λ.Σ. στις 20 Ιουνίου 1940. Είκοσι χρόνια μετά, επέστρεψε για να υπογράψει καινούργιο συμβόλαιο, πάλι με τον Κωστή Μπαστιά, για τις παραστάσεις της Ε.Λ.Σ. στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Το 1960 ερμήνευσε τη "Νόρμα" του Μπελίνι και το 1961 τη "Μήδεια" του Κερουμπίνι.

Σημαντική, όμως, είναι η παρουσία της Ε.Λ.Σ. και στο Φεστιβάλ Αθηνών, σχεδόν κάθε χρόνο, από το 1955 που άνοιξε τις πύλες του. Η Ε.Λ.Σ. ετοιμάζει, ειδικά για το Ηρώδειο, μεγαλοπρεπείς παραστάσεις, που έχουν σα συνέπεια να κατακλύζεται το ρωμαϊκό αμφιθέατρο από πλήθους κόσμου. Στο πρώτο Φεστιβάλ, το 1955, ανέβασε την όπερα του Γλούκ "Ορφέας και Ευρυδίκη", υπό τη διεύθυνση του Φιλοκτήτη Οικονομίδη. Με το ανέβασμα του "Οθέλλου", το 1965, υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Παρίδη, και με πρωταγωνιστές τους Τίτο Γκόμπι, Τζόν Βίκερς και Μαρτσέλα Πρόμπε ασχολήθηκε, ενθουσιωδώς, ο διεθνής Τύπος. Το ίδιο και με την "Αϊντα" της ίδιας χρονιάς και με τον ίδιο μαέστρο, όπου πρωταγωνίστησαν ο Κάρλο Μπεργκόντζι και ο Βασίλης Γιαννουλάκος.

Ανάμεσα στις καλύτερες παραγωγές του Ηρωδείου είναι και οι πρόσφατες, σχετικά, παραστάσεις με την "Τόσκα", που σήμανε την επιστροφή του Κώστα Πασχάλη στο λυρικό τραγούδι, το "Ναμπούκο", την "Αϊντα", τον "Φάουστ" και πολλές άλλες.

Η Ε.Λ.Σ. έχει συνεργαστεί και με άλλους διάσημους, ξένους καλλιτέχνες, όπως οι αρχιμουσικοί Τούλιο Σεραφίν, Νικόλα Ρεσίνιο, Φράνκο Καπουάνα, τραγουδιστές όπως οι Γκένα Ντιμίτροβα, Μ. Κιάρα, Τζ. Τζακομίνι, Μπάρμπαρα Ερικσον, Μπρούνο Πρεβέντι, Λεονί Ριζάνεκ, Λουντμίλα Ντβοράκοβα, Ντιμίτρι Πέτκοφ, Βλαντιμίρ Ατλάντοφ, Ταμάρα Μιλασκίνα, Γκιουζέπε Ταντέι, Ρολάντο Πανεράι, Γιούρι Μαζουρόκ, Παάτα Μπουρτζουλάτζε, Μ. Αντζαπαρίτζε, σκηνοθέτες και σκηνογράφους όπως οι Ντίνος Γιαννόπουλος, Σπύρος Ευαγγελάτος, Νίκος Γεωργιάδης, Διον. Φωτόπουλος, Ν. Πετρόπουλος.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΔΗ, «Ο ΒΑΦΤΙΣΤΙΚΟΣ», 1995

Στη διάρκεια της λειτουργίας της, η Ε.Λ.Σ. έχει παρουσιάσει όλες τις μεγάλες όπερες του κλασικού ρεπερτορίου, αλλά και δημιουργίες σύγχρονων συνθετών, δείχνοντας ιδιαίτερη ευαισθησία στην ελληνική δημιουργία.

Σημαντικό έργο, όμως στο υψηλού επιπέδου καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, έχει επιτελέσει και η Χορωδία της Ε.Λ.Σ. Ιδρύθηκε το 1939 και αποτελείται από επαγγελματίες τραγουδιστές. Το εκτενέστατο ρεπερτόριό της καλύπτει τέσσερις αιώνες οπερατικής δημιουργίας, έργα Ελλήνων συνθετών, οπερέτες, ορατόρια και άλλα έργα θρησκευτικής μουσικής, καθώς και έργα του εικοστού αιώνα. Τη διδασκαλία των έργων και τη διεύθυνσή της, έχουν αναλάβει, κατά χρονολογική σειρά, η 'Ελλη Νικολαϊδου, ο Μιχάλης Βούρτσης, ο Πέτρος Τζαφέρης και η Φανή Παλαμίδη.

'Ενα νευραλγικό τμήμα της Ε.Λ.Σ., όμως είναι και το Μπαλέτο της, το οποίο εκτός από τις συμμετοχές του σε όπερες και οπερέτες, έχει τουλάχιστον δύο αυτόνομες "Βραδιές Μπαλέτου" κάθε χειμώνα και μία στο Φεστιβάλ Αθηνών, το καλοκαίρι. Η πρώτη "Βραδιά Μπαλέτου" δόθηκε το 1960. Από τότε παρουσιάστηκαν πολλά έργα, όχι μόνο κλασικού και ρομαντικού ρεπερτορίου, αλλά και από το χώρο του σύγχρονου χορού, Ελλήνων και ξένων δημιουργών.